AVG en AI-privacy
Persoonsgegevens goed geregeld, ook als je AI gebruikt
Door Brian Sahertian · Gepubliceerd op
Bijna elke website, webshop en bedrijfsapplicatie verwerkt persoonsgegevens: namen, e-mailadressen, bestellingen, soms medische of financiële gegevens. Daarvoor geldt de AVG, de Nederlandse naam voor de Europese GDPR. Met de opkomst van AI komt daar een nieuwe vraag bij: wat gebeurt er met persoonsgegevens als je die in ChatGPT, Claude, Gemini of een eigen AI-toepassing stopt? ClickSmash helpt je om dat technisch goed te regelen, in de software die we bouwen en in de systemen die je al hebt.
In het kort
- De AVG vraagt dat je niet meer gegevens verwerkt dan nodig, en ze goed beveiligt.
- Wat je in een AI-tool plakt, verlaat je organisatie: regel het met een zakelijk account, een verwerkersovereenkomst en minder persoonsgegevens.
- De AI Act vraagt sinds augustus 2026 transparantie over chatbots; hoog-risico-eisen volgen vanaf december 2027.
- Wij regelen de techniek; de juridische toets doe je met je jurist of FG.
De AVG in het kort
De AVG geldt voor iedere organisatie die persoonsgegevens verwerkt. De belangrijkste principes:
- Grondslag en doel: je verwerkt gegevens alleen met een geldige reden, zoals een overeenkomst of toestemming, en alleen voor het doel waarvoor je ze hebt gekregen.
- Dataminimalisatie: je verzamelt niet meer dan nodig is, en bewaart het niet langer dan nodig.
- Beveiliging: je neemt passende technische en organisatorische maatregelen, zoals versleuteling, toegangsbeheer en logging.
- Rechten van betrokkenen: mensen mogen hun gegevens inzien, laten corrigeren of laten verwijderen.
- Verantwoording: je moet kunnen laten zien dat je het goed geregeld hebt, met een verwerkingsregister, verwerkersovereenkomsten en waar nodig een DPIA.
- Datalekken: een datalek met risico voor de betrokkenen meld je binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Dataminimalisatie in de praktijk
De veiligste gegevens zijn gegevens die je niet hebt. In software betekent dat concreet:
- Formulieren vragen alleen wat nodig is: geen geboortedatum als je die niet gebruikt.
- Gegevens worden automatisch verwijderd of geanonimiseerd na de bewaartermijn.
- Test- en ontwikkelomgevingen werken met fictieve of gepseudonimiseerde gegevens, niet met een kopie van productie.
- Medewerkers zien alleen de gegevens die ze voor hun werk nodig hebben.
- Logbestanden, analytics en back-ups bevatten niet meer persoonsgegevens dan nodig, en hebben ook een bewaartermijn.
Verwerkersovereenkomsten
Laat je een andere partij persoonsgegevens verwerken, zoals een hostingpartij, een e-maildienst, een boekhoudpakket of een AI-leverancier, dan is die partij verwerker en sluit je een verwerkersovereenkomst. Daarin staat onder meer welke gegevens worden verwerkt, waarvoor, hoe ze worden beveiligd, welke subverwerkers er zijn, waar de gegevens staan en wat er gebeurt bij een datalek. Wij helpen je in kaart te brengen welke leveranciers en koppelingen bij je gegevens kunnen, en waar een verwerkersovereenkomst ontbreekt. Voor de hosting en het beheer die wij zelf doen, sluiten we er een met je af.
DPIA: de privacyrisico's vooraf in kaart
Een DPIA (Data Protection Impact Assessment, of gegevensbeschermingseffectbeoordeling) is verplicht als een verwerking waarschijnlijk een hoog privacyrisico heeft, bijvoorbeeld bij gezondheidsgegevens op grote schaal, het volgen of profileren van mensen, of nieuwe technologie zoals AI die over mensen beslist. Je beschrijft wat je verwerkt en waarom, beoordeelt de risico's voor de betrokkenen en legt vast welke maatregelen ze verkleinen. Wij leveren het technische deel: welke gegevens waar staan, wie erbij kan, hoe ze zijn beveiligd en welke maatregelen in de software mogelijk zijn. De juridische toets doe je met je jurist of functionaris gegevensbescherming; wij zijn geen juristen.
AI en privacy
AI-tools zijn handig, maar wat je in een prompt plakt, verlaat je organisatie. Daarbij spelen een paar vragen:
- Waar gaan de gegevens heen? Bij een gratis of persoonlijk account kan wat je invoert worden gebruikt om het model te trainen, en staan de gegevens vaak buiten de EU. Zakelijke abonnementen en API's van onder meer Anthropic, OpenAI en Google bieden afspraken dat je gegevens niet voor training worden gebruikt, met een verwerkersovereenkomst.
- Welke gegevens gaan erin? Persoonsgegevens, klantdossiers en vertrouwelijke stukken horen niet zomaar in een AI-tool. Waar het kan, haal je ze eruit of pseudonimiseer je ze voordat ze naar een model gaan.
- Wie heeft er toegang toe? Een AI-assistent die in je documenten of systemen kan zoeken, mag alleen tonen wat de gebruiker zelf ook mag zien.
- Wat zegt de AI terug? Taalmodellen kunnen onjuiste informatie over mensen geven. Bij beslissingen over mensen hoort een mens die meekijkt.
Maak daarom afspraken in een AI-beleid: welke tools medewerkers mogen gebruiken, met welk account, en welke gegevens er wel en niet in mogen. Lees ook wat de Autoriteit Persoonsgegevens over algoritmes en AI schrijft.
De EU AI Act
De Europese AI-verordening (AI Act) regelt AI op basis van risico, naast de AVG. De verordening geldt sinds augustus 2024 en wordt stap voor stap van toepassing:
- Verboden toepassingen, zoals social scoring en het herkennen van emoties op de werkvloer, zijn sinds 2 februari 2025 niet toegestaan.
- Transparantie: sinds 2 augustus 2026 moet je mensen laten weten dat ze met een AI-chatbot praten, en moet door AI gemaakte content in bepaalde gevallen als zodanig herkenbaar zijn.
- Hoog-risico-AI, zoals AI voor werving en selectie, kredietbeoordeling of toegang tot onderwijs, krijgt strenge eisen. Door de Europese Digital Omnibus gelden die voor de meeste toepassingen vanaf 2 december 2027.
Voor de meeste mkb-bedrijven gaat het vooral om transparantie en om de AVG: welke persoonsgegevens je AI-toepassing gebruikt, op welke grondslag, en hoe je ze beschermt.
Hoe ClickSmash helpt
- In kaart brengen: welke persoonsgegevens je systemen verwerken, waar ze staan, wie erbij kan en welke leveranciers en koppelingen ermee werken. Dat is de basis voor je verwerkingsregister en verwerkersovereenkomsten.
- Privacy by design: in software die we bouwen, zit dataminimalisatie er vanaf het ontwerp in, met bewaartermijnen, rollen en rechten, versleuteling, logging van wie welke gegevens inziet en functies om gegevens in te zien, te exporteren of te verwijderen.
- Bestaande systemen verbeteren: we passen bestaande applicaties aan, ook als een ander die heeft gebouwd, bijvoorbeeld om oude gegevens op te ruimen of testomgevingen op te schonen.
- AI veilig inzetten: we kiezen per toepassing het model dat past, halen persoonsgegevens eruit of pseudonimiseren ze voordat ze naar een AI-model in de cloud gaan, en kunnen gevoelige gegevens verwerken met een model dat we zelf in Nederland hosten. Lees meer bij AI in je bedrijf.
- DPIA en beveiliging: we leveren het technische deel van een DPIA, en toetsen de beveiliging met een pentest volgens OWASP of een cybersecurity-scan.
- Datalekken: een noodplan met wat je doet bij een datalek, en logging waarmee je achteraf kunt zien welke gegevens zijn ingezien.
Wil je eerst sparren over wat de AVG en de AI Act voor jouw plannen betekenen, kijk dan bij software- en AI-advies.
Bronnen
Je privacy technisch op orde?
We brengen in kaart welke persoonsgegevens je systemen en AI-toepassingen verwerken, en wat er beter kan. Je krijgt een overzicht met wat je eerst aanpakt.
Neem contact opOf bel 020 717 3360
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de AVG en de GDPR?
Geen: AVG (Algemene verordening gegevensbescherming) is de Nederlandse naam van de Europese General Data Protection Regulation (GDPR).
Mag ik persoonsgegevens in ChatGPT of een andere AI-tool zetten?
Niet zomaar. Je hebt een grondslag nodig, de leverancier is een verwerker waarmee je een verwerkersovereenkomst sluit, en je moet weten waar de gegevens heen gaan en of ze voor training worden gebruikt. Gebruik een zakelijk account of API, en haal persoonsgegevens eruit of pseudonimiseer ze waar dat kan.
Wanneer heb ik een DPIA nodig?
Als een verwerking waarschijnlijk een hoog privacyrisico heeft, bijvoorbeeld bij gezondheidsgegevens op grote schaal, het volgen of profileren van mensen, of AI die over mensen beslist. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft een lijst van verwerkingen waarvoor een DPIA verplicht is.
Wat is een verwerkersovereenkomst?
Een overeenkomst met een partij die persoonsgegevens voor je verwerkt, zoals een hostingpartij of AI-leverancier. Erin staat welke gegevens worden verwerkt, waarvoor, hoe ze worden beveiligd, welke subverwerkers er zijn en wat er gebeurt bij een datalek.
Sluiten jullie een verwerkersovereenkomst?
Ja. Voor de hosting en het beheer die wij doen, sluiten we een verwerkersovereenkomst met je af.
Geldt de AI Act voor mijn bedrijf?
Als je AI gebruikt of aanbiedt, ja, maar voor de meeste mkb-bedrijven gaat het vooral om transparantie: mensen moeten weten dat ze met een AI-chatbot praten. Strenge eisen gelden voor hoog-risico-AI, zoals AI voor werving en selectie of kredietbeoordeling, en die gelden voor de meeste toepassingen vanaf december 2027.
Kunnen jullie AI inzetten zonder dat gegevens Nederland verlaten?
Ja, met een AI-model dat we zelf in Nederland hosten. Voor minder gevoelige toepassingen gebruiken we ook zakelijke API's van onder meer Anthropic, OpenAI en Google, waarbij we persoonsgegevens er waar nodig eerst uithalen.
Zijn jullie juristen?
Nee. We regelen de techniek: welke gegevens waar staan, hoe ze zijn beveiligd en wat er in de software moet veranderen. De juridische toets, zoals de grondslag en de tekst van een privacyverklaring, doe je met je jurist of functionaris gegevensbescherming. We werken daar graag mee samen.
Wat moet ik doen bij een datalek?
Beperk de schade, leg vast wat er is gebeurd en meld een datalek met risico voor de betrokkenen binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Bij een hoog risico informeer je ook de mensen om wie het gaat.
Gerelateerde projecten
Onze andere diensten
Websites, apps en software
Websites, webshops, apps, portalen en koppelingen waar je gebruikers graag mee werken. Sneller gebouwd met AI.
Hosting en beheer
Updates, security en back-ups geregeld, ook voor applicaties die een ander of AI heeft gebouwd. Jij hoeft er niet meer aan te denken.
IT security
Advies en extra beveiliging voor je software en websites, nu hackaanvallen en AI-bots toenemen.
AI in je bedrijf
Processen automatiseren met AI: tijd en FTE's besparen of meer klanten aankunnen met hetzelfde team. Veilig ingericht.
Software- en AI-advies
Wat mag, wat kan, wat kost het en wat levert het op. Op papier, zodat je kunt beslissen.